W czasach, gdy siła instytucji była podgryzana w białych rękawiczkach przez europejskie centra nacisku, ona powtarzała jedno: polska konstytucja nie jest ozdobą, lecz granicą. Gdy inni w milczeniu przyjmowali coraz odważniejsze próby podporządkowywania polskich instytucji unijnemu „centrum decyzyjnemu”, ona wskazywała na pozatraktatowe ideologie, które wpychano do europejskiego obiegu niczym niechciane domknięcie systemu – bez pytania, bez zgody, bez wzajemności. Za to wszystko zapłaciła cenę, której nikt nie powinien płacić za obronę fundamentów własnego państwa.

To paradoks naszych czasów: im bardziej ktoś broni suwerenności, tym łatwiej lustruje się jego torbę, śledzi każdy krok, zamienia jego życie w festiwal pogardy. To nie jest spór polityczny. To jest metoda niszczenia ludzi, którzy przeszkadzają w centralizacyjnej rewolucji. Bez takich jak ona konstytucja dawno byłaby już „martwym prawem”, stłamszoną kartką, którą można dowolnie zginać i prostować w zależności od bieżących europejskich nastrojów.

Ta kobieta działała z duchem polskości rozumianym nie jako folklor, lecz jako odpowiedzialność. Polski instynkt wolności zawsze polegał na tym, że ktoś w kluczowym momencie mówił „stop”. Ona to słowo wypowiadała wtedy, gdy inni woleli odwracać wzrok. Płaciła zdrowiem, spokojem, bezpieczeństwem. Musiała opuszczać własny dom, rezygnować z uniwersyteckiej kariery, żyć pod nieustanną presją nakręcanego tłumu, który nie znosi ludzi konsekwentnych. A jednak nigdy nie ustąpiła w sprawach, które decydowały o tym, czy Polska będzie państwem samodzielnym, czy jedynie prowincją w cudzej konstrukcji ustrojowej.

Historia nie ocenia na podstawie krzyków tłumu. Historia ocenia na podstawie konsekwencji. A konsekwencje są takie, że bez uporu takich ludzi, jak sędzia Krystyna Pawłowicz – kobiet o kręgosłupie z polskiej stali – dziś wiele z tego, co nazywamy państwowością, suwerennością i prawem, byłoby już tylko wspomnieniem. Felieton o niej jest więc w istocie felietonem o Polsce: o tym, że wolność nie broni się sama, a ci, którzy próbują ją chronić, najpierw przegrywają medialnie, zanim w ogóle zostaną wysłuchani.

Nie wiemy, jak zapisze ją historia. Ale jedno jest pewne: była wśród tych nielicznych, którzy przypominali, że państwo to nie jest dekoracja, a naród – to nie klient jednego europejskiego systemu wartości. To wspólnota, która trwa tylko tak długo, jak długo ma ludzi gotowych płacić za jej obronę własnym losem. Ona zapłaciła. A Polska – choć nie zawsze chce to przyznać – wiele jej zawdzięcza.